ปัจจัยกำหนดความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

ปัจจัยกำหนดความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

1. ปัจจัยกำหนดความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับต่างประเทศ  แบ่งเป็น 2 ส่วน  คือ

               1.1 ปัจจัยภายในประเทศไทย

-   สภาพการเมืองภายในของไทย (อุดมการณ์ทางการเมือง  ระบบการเมือง  ปัจจัย-เกี่ยวกับสภาพผู้นำทางการเมือง  บทบาทของกลุ่มผลประโยชน์ต่างๆ มติมหาชน ฯลฯ)

-   ปัจจัยด้านประวัติศาสตร์  (ความเป็นไปในทางประวัติศาสตร์หรือความสัมพันธ์ที่ไทยมีกับประเทศนั้นๆ ในอดีต  ที่มีผลกระทบต่อการดำเนินความสัมพันธ์ระหว่างประเทศไทยกับประเทศที่ต้องการอธิบาย)

-   ปัจจัยด้านภูมิศาสตร์ (สภาพที่ตั้งของประเทศ  การมีพรมแดนติดต่อกัน  การเป็นจุดยุทธศาสตร์  การต้องอาศัยพึ่งพากันในฐานะที่ประเทศใดประเทศหนึ่งเป็นจุดที่มี
เมืองท่าในการขนส่งสินค้า  หรือประเทศใดประเทศหนึ่งต้องอาศัยประเทศอีกประเทศหนึ่งในการติดต่อกับประเทศอื่นๆ ฯลฯ)

-   ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ  (ระบบเศรษฐกิจ  แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ  แนวนโยบายของรัฐบาลด้านเศรษฐกิจ ฯลฯ)

-   ปัจจัยด้านสังคมและวัฒนธรรม  (ความคล้ายคลึงหรือความแตกต่างกันทางด้านวัฒนธรรม  ศาสนา  ขนบประเพณี  ความเชื่อต่างๆ อัตลักษณ์เฉพาะตนของแต่ละประเทศ  ความรู้สึกหวาดระแวงคนต่างชาติ ฯลฯ)

     1.2 ปัจจัยภายนอกประเทศไทยหรือปัจจัยระหว่างประเทศ

-   สภาพการเมืองระหว่างประเทศในภูมิภาคเอเชียซึ่งเป็นภูมิภาคที่ไทยตั้งอยู่

-   สภาพการเมืองระหว่างประเทศระดับโลก โดยเฉพาะความสัมพันธ์ระหว่างประเทศมหาอำนาจที่ส่งผลกระทบต่อการกำหนดนโยบายต่างประเทศของไทย

-   ทิศทางการดำเนินนโยบายต่างประเทศของประเทศที่ประเทศไทยไปมีการติดต่อด้วย

2. นโยบายต่างประเทศของไทย

ในการดำเนินนโยบายต่างประเทศของประเทศต่างๆ ลักษณะของนโยบายต่างประเทศมีทั้งนโยบายที่ใช้วิธีการทหารและวิธีการทูต  ลักษณะนโยบายต่างประเทศของไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันมีหลายนโยบาย  อาทิ นโยบายการทูตบรรณาการ  นโยบายสร้างรัฐกัน-กระทบ  นโยบายแบ่งแยกและปกครอง  นโยบายรักษาสถานภาพเดิม  นโยบายเผชิญหน้าทางทหาร  นโยบายแผ่ขยายอำนาจ  นโยบายแสวงหาพันธมิตร  นโยบายถ่วงดุลระหว่างมหาอำนาจ  นโยบาย-สนลู่ลม  นโยบายพึ่งพิงฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง  นโยบายรอบทิศทาง  นโยบายเกี่ยวพันอย่างสร้างสรรค์  เป็นต้น

3. ลักษณะการดำเนินความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับประเทศต่างๆ  แบ่งออกเป็น

   3.1 ความสัมพันธ์ทางด้านการเมือง ซึ่งจะแสดงออกในลักษณะของการติดต่อสัมพันธ์กันในเชิงการทูต  การเข้าร่วมเป็นพันธมิตรระหว่างกันทั้งในเวทีการเมืองระหว่างประเทศระดับโลกและระดับภูมิภาค (ทั้งนี้  การเป็นพันธมิตรจะมีรูปแบบในการดำเนินการได้หลากหลายรูปแบบ)  การแสดงออกซึ่งการสนับสนุนหรือการไม่สนับสนุนนโยบายหรือการดำเนินการของประเทศที่ไทยไปมีความสัมพันธ์ด้วยในรูปแบบต่างๆ

3.2 ความสัมพันธ์ทางด้านเศรษฐกิจ   ซึ่งจะครอบคลุมในเรื่องของการค้า  การลงทุน 
การให้ความช่วยเหลือในทางเศรษฐกิจ  การรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจ  การดำเนินนโยบายทางเศรษฐกิจของไทยที่ส่งผลกระทบต่อประเทศที่ไทยไปมีความสัมพันธ์ด้วย  หรือ  การดำเนินนโยบายทางเศรษฐกิจของประเทศที่ไทยไปมีความสัมพันธ์ด้วย    ซึ่งผลกระทบต่อประเทศไทย

3.3 ความสัมพันธ์ทางด้านการทหาร  แสดงออกให้เห็นเป็นรูปธรรมในลักษณะของการเป็นพันธมิตรทางทหาร  การช่วยเหลือสนับสนุนกันทางด้านกองกำลังและอาวุธยุทโธปกรณ์ทั้งในรูปของการแลกเปลี่ยนซื้อขายอาวุธระหว่างกัน  การแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารทางการทหาร 
การร่วมฝึกซ้อมรบ เป็นต้น

3.4 ความสัมพันธ์ทางด้านสังคมและวัฒนธรรม  อาจจะพิจารณาได้จากการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมซึ่งกันและกัน  การให้ความช่วยเหลือทางด้านสังคมในมิติต่างๆ เช่น  การให้ทุนการศึกษา  การร่วมมือทางวิชาการ  การให้ความช่วยเหลือและสนับสนุนกันทางด้านสาธารณสุข  กฎหมาย  สิทธิมนุษยชน  การรักษาสภาวะสิ่งแวดล้อม  เป็นต้น